Interview Inge Diepman - De reflectie is nog wel eens zoek in Hilversum

Interview Inge Diepman voor Zij aan Zij magazine

Etiketjes fascineren Inge Diepman. Ze is wel gewend dat er etiketten op haar voorhoofd geplakt worden: "Eerst was ik de lesbische presentatrice, toen de lesbische presentatrice die moeder werd, vervolgens de moeder die een kind verloor. Het heeft allemaal te maken met verwachtingen. Iedereen plakt etiketjes, zelf doe je het ook." Zij aan Zij interviewde haar. En plakt mee.

Inge de bekende Nederlander
De afgelopen jaren zijn heel prettig geweest. Dat ik geen tv meer doe, geeft een enorme rust en zaligheid. Die publiciteit mis ik vaker niet dan wel. Negatieve publiciteit mis je nooit. Het blijft vervelend dat mensen dingen over je schrijven die niet waar zijn en dat iedereen meent te weten wie jij bent. Je wilt niet dat de kwetsbare momenten in je leven in een blad staan, zeker niet in de woorden van een ander en al helemáál niet verdraaid, verwrongen. Dat doet pijn: anderen lezen het en jij kunt je niet verdedigen, dat is vervelend. En vervelend is op sommige momenten zelfs een eufemisme.
Tegelijkertijd geeft het bekende-Nederlanderschap je een bepaalde identiteit. Een gewone Nederlander moet moeite doen om interessant te zijn, en jij bent het, per definitie. Ook al heeft iedereen altijd verwachtingen en kijkt niemand ooit met een open blik naar je, het geeft je status en een bepaalde identiteit en exclusiviteit, en een comfortabele vanzelfsprekendheid. Toen ik wegging bij de VARA was ik heel benieuwd hoe ik zou reageren als die vanzelfsprekendheid er niet meer was. Het eerste jaar was ik er nog mee bezig, maar op een gegeven moment ging de knop om. Als mensen mij nu onder bekende Nederlanders scharen denk ik: hè? Daar heb ik niets meer mee. Ik ben heel blij om te kunnen concluderen dat ik zonder die identiteit absoluut iemand ben. Ik ontleen nu mijn identiteit aan het werk dat ik doe, aan het feit dat mensen dat waarderen. Er is een andere vanzelfsprekendheid voor in de plaats gekomen, een waar ik misschien wel trotser op kan zijn.

Inge de krachtige vrouw
Of je nou een emotionele of een krachtige vrouw bent, mensen hebben altijd een oordeel over je. Meer dan over mannen. In de spotlights staan vond ik erg leuk, ik sluit niet uit dat ik dat weer ga doen, maar de reflectie is nog wel eens zoek in Hilversum. Ik heb in mijn tv-carrière regelmatig geworsteld met mijn imago van krachtige vrouw. Dat associeert men met zakelijk, dat vindt men niet prettig, en dat kan niet samengaan met vrouwelijke emotie. Er zijn wel momenten geweest dat ik dat als pijnlijk heb ervaren. Ik heb juist wél gevoel voor dat menselijke, mijn interesse is nooit geveinsd. Je kunt alleen goed interviewen als je oprecht betrokken bent, gepassioneerd, als je echt wilt weten wat die ander bezighoudt. Dat ik zakelijk zou zijn, vind ik flauwekul en dat vooroordeel was heel moeilijk te bestrijden. Dat hoeft nu ook niet meer. Het grote voordeel van ouder worden is dat je weet wat je wilt en kunt en daarin ook bevestigd wordt. Ik vind het prettig dat ik nu van mensen hoor hoe fijn het is dat ik zo betrokken ben.

Inge de presentator
Wat ik voorheen voor het grote publiek deed, doe ik nu voor een kleiner publiek. Ik werk veel als discussieleider en dagvoorzitter en ik maak televisie voor internet, veel programma's voor de geneeskundige sector op het gebied van bijvoorbeeld cardiologie en oncologie. Ik ben daar eigenlijk gewoon ingerold, van één klus kwam de volgende. Die combinatie van informatie, voorlichting en emotie, die bij medische programma's hoort, past helemaal bij mij. Het is harder werken dan voor 'algemene' tv. Die doelgroep, artsen en verpleegkundigen, weet meer dan jij. Bij gewone programma’s ga je ervan uit dat de kijker minder weet, maar hier moet je én zorgen dat er spanning zit in het gesprek, zodat het tv wordt, én je gast informatie laten geven waar de kijker wat aan heeft. En die kijker is vaak een specialist, of een huisarts. In het land doe ik eigenlijk hetzelfde, of het nou gaat over slibverwerking, de emancipatie van de lesbische vrouw of diversiteit bij de politie. Je verdiept je in het onderwerp, je zit voor een selecte groep, dus het wordt net een iets ander interview dan voor landelijke tv. Dit voorjaar heb ik twee lesbische debatten geleid, over emancipatie en ontseksen. Die heb ik op dezelfde manier voorbereid als andere debatten, maar er is wel een persoonlijke binding omdat het mezelf aangaat. Het is moeilijker als je er zelf bij betrokken bent, dat merkte ik ook als ik na het overlijden van David mensen moest interviewen die een verlies hadden geleden. Je kunt er dan vol ingaan met jezelf, heel veel van jou in die discussie stoppen, maar zo zit ik niet in elkaar. De mening van de discussieleider telt voor twee of voor drie, en ik vond niet dat mijn mening leidend moet zijn, ik wilde anderen de kans bieden om te zeggen wat ze willen. Dit soort debatten is vaak heel emotioneel omdat mensen geen afstand kunnen nemen van hun eigen geschiedenis, want het gáát over die geschiedenis. En vaak schuilt achter menig antwoord een wereld aan pijnlijke ervaringen. Net als in de politiek en in het zakelijke leven worden veel meningen en dus ook beslissingen ingegeven door de persoonlijke ervaring. Na die twee lesbische debatten vind ik wel dat iedereen die met lesbische emancipatie bezig is voor ogen moet houden dat de diversiteit groot is. Je kunt vrouwen niet op één hoop gooien, puur en alleen om hun seksuele voorkeur. Het is goed dat geprobeerd wordt het lesbisch zijn zichtbaarder te maken in de samenleving, maar niet iedereen zal dat op eenzelfde manier willen doen. De een zal de publiciteit zoeken en op de trom willen slaan, de ander is gewoon moeder van twee kinderen in een doorsneewijk in Nederland.

Inge de moeder
Als het kan, en je bent er geschikt voor, dan kan ik het iedereen aanraden om te proberen kinderen te krijgen. Een enorme verrijking van je leven. Wel dodelijk vermoeiend, maar het helpt goed tegen navelstaarderij. Onze dochter zit nu in de brugklas. Onze zoon zit in groep drie van de christelijke basisschool in ons dorp. Van de twee basisscholen was deze, toen we de keuze moesten maken, de meest stabiele. Bovendien vind ik het goed dat kinderen opgroeien met een besef van kennis van de bijbel, omdat in onze cultuur veel geënt is op het christendom en ik vind dat ze daar wel iets van mee mogen krijgen. Thuis gaan we er heel soepel mee om: ze mogen zelf weten of ze iets geloven of niet. Er zullen in het dorp ongetwijfeld ouders zijn die onze manier van leven afkeuren, maar daar heb ik nog geen last van gehad. Gepest worden de kinderen niet. Hoewel… een meisje uit Dagmars vorige klas maakte het afgelopen jaar heel vreemde, vervelende opmerkingen over Dagmar's 'vader'. Zoiets doet pijn .Je dochter heeft daar verdriet van. Maar dat was een uitzondering. En dan is het wel heel lief en stoer dat Dagmar dat erger vond voor ons dan voor zichzelf.

Inge de voorvechter
Naar evenementen als een Gay Pride, Roze Zaterdag of Lesbian Festival ga ik eigenlijk alleen als ik er moet werken. Ik vind het wel leuk om daar rond te lopen. Ik denk dat het voor een grote groep vrouwen belangrijk is dat er feestelijke, leuke momenten zijn dat je elkaar treft en dat de stad van jou is. De meerderheid zijn, dat voelt gewoon prettig. Een blad als Zij aan Zij vind ik dan ook heel belangrijk. Het geeft herkenning. Het is in feite een onderdeel van je bestaansrecht. En zo'n wedstrijd als de Femme2009 Award, daarmee kun je lesbische vrouwen zichtbaar maken. Maar niet iedereen hoeft een Femme2009 te worden om een goede geëmancipeerde lesbische vrouw te zijn. Ik leef met mijn gezin in een dorp en er zijn momenten dat ik vergeet dat mijn relatie anders is dan die van de buren. Geen idee of zij het ook vergeten. Ik merk wel dat er in Nederland minder tolerantie is ten opzichte van alles wat anders is dan de grootste gemene deler. Iemand die anders is, die kun je interessant vinden, je kunt meer van die persoon willen weten, of denken: die is apart, die zal wel niet deugen want die hoort niet bij ons. Ik ben geen expert, maar ik heb de indruk dat het laatste in onze samenleving, van grachtengordel tot Achterhoek, steeds meer voorkomt. Mensen trekken zich terug, uit een soort veiligheidsgevoel, of uit angst.
Of we de barricades op moeten? Niet per se. We leven niet meer in een tijd waarin mensen massaal de straat opgaan omdat ze vinden dat iets niet goed is. Dat hoeft ook niet altijd het middel te zijn. Ik zou eerder in commissies gaan die via overleg en lobby's proberen het tij te keren. Mijn manier is me als publiek persoon uitspreken over bepaalde onderwerpen. En vergis je niet, overal werken mensen achter de schermen heel hard aan onderwerpen als diversiteit. Die verzetten bergen, laten zich teleurstellen en gaan weer verder. Iemand als Henk Krol is al jaren bezig in de achterkamers én in de publiciteit om vinger aan de pols te houden. We zijn er nog helemaal niet, en ik weet niet of we er ooit komen. De meerderheid heeft altijd de macht. Ik zou heel graag de wereld opnieuw willen scheppen en iedereen biseksueel laten worden, dat lijkt me dé oplossing. Ik ben er heilig van overtuigd dat er een lijn is met aan één kant de hetero-hetero en aan de andere kant de homo-homo, met een heel grijs gebied daartussen. Als een hetero één dag zou voelen wat een homo meemaakt, zou moeten leven in die wereld die door en voor de meerderheid is ingericht, zou hij zich kapot schrikken. Als ik opnieuw zou mogen kiezen, dan zou ik hetero zijn. Uit gemakzucht. Een lesbische vrouw moet net een paar stappen harder lopen, op alle fronten. Ik heb in mijn leven veel moeten knokken en ik ben ongelooflijk blij met het gezin dat ik nu heb, maar je kunt het geluk hebben om er iets minder hard voor te moeten vechten, het kan vanzelf gaan. Het is nou eenmaal makkelijker om bij de meerderheid te horen en je vervolgens te onderscheiden, dan dat vanuit de minderheid te moeten doen.

Inge het rolmodel
In het begin wilde ik er helemaal niet aan dat ik een rolmodel was voor lesbische vrouwen. Ik werd er heel moe van dat het altijd maar daarover moest gaan want ik vond dat ik meer was dan dat, voor je het weet ben je alleen maar roze. Terwijl ik juist wilde zijn als ieder ander, ik ben wie ik ben, anders dan mijn buurvrouw maar die heeft misschien weer iets anders. Ik vond het moeilijk. Maar op een gegeven moment merkte ik dat het voor andere vrouwen blijkbaar heel fijn is dat ik herkenning kan bieden. De reacties waren vaak ontroerend. Dan zeiden mensen na afloop van B&W: 'Mijn dochter is ook lesbisch, dankzij jou denkt ze nu aan kinderen'. Je speelt soms een grote rol voor mensen, zonder dat zelf te weten. Je hebt geen idee wat een boek of een interview met mensen doet. Je hoeft die zichtbaarheid niet per se op televisie te zoeken, er zijn veel soorten rolmodellen. Onze minister van landbouw is óók lesbisch. Die is geen Claudia de Breij, maar wel een rolmodel. En hartstikke zichtbaar. Ik realiseer me dat het voor veel lesbische vrouwen niet zo eenvoudig is om zichzelf te zijn. Er wordt vaak gezegd dat lesbisch zijn een keuze is waar je zelf verantwoordelijk voor bent. Lekker makkelijk om dat te zeggen: daarmee maak je die lesbische vrouw verantwoordelijk, terwijl het de verantwoordelijkheid van het leven zelf is. Je moet leren leven met het feit dat je tot een minderheid hoort en je moet met jezelf dealen, dat is de kern. Je krijgt een karakter en een lichaam en daar moet je het mee doen. Sommige mensen hebben daar een heel leven voor nodig, sommige mensen zijn meteen in evenwicht. En als het mislukt, is het ook niet altijd jouw schuld. In sommige situaties is het ongelooflijk moeilijk om heel gelukkig met jezelf te zijn en open voor je geaardheid uit te komen. Ook in Nederland leiden mensen een dubbelleven, en dat kan ik wel begrijpen. De consequentie van een coming out kan zijn dat je moet breken met alles en iedereen. Ik vind niet dat wij het recht hebben om mensen dat op te leggen.